Serinin diğer yazısı bir kırılım stratejisini anlatıyor: bir sinyal bekliyor, sinyal gelince alıyor ve trend çizgisi kırılana kadar pozisyonda kalıyor. Bu yazıdaki strateji momentumun öbür türü ve hiçbir şey beklemiyor. Sabit aralıklarla bütün piyasayı geçmiş getirisine göre sıralayıp en öndekileri tutuyor, o gün bir şey olmuş olsa da olmasa da.
6.7 yılda yıllık ortalama %115.4 getiri sağladı. Aynı dönemde BIST 100'ün yıllık getirisi %48.8 oldu, stratejinin maksimum düşüşü ise %42.1 oldu.
Kurallar
Portföy sabit aralıklarla yeniden dengeleniyor ve aralığın uzunluğu Yayımlanmıyor: bu değer bizim kalibrasyonumuz. Mekanizma yazıda eksiksiz anlatılıyor, sayfadaki bütün sonuçlar da gerçek değerle hesaplandı.. Her dengelemede:
- Aday havuzu kuruluyor. Bu dönemde herhangi bir noktada işlem görmüş 747 Borsa İstanbul hissesinden fiyat geçmişi kullanılabilir olan 678 tanesi. Liste döneme ait ve borsadan çıkan hisseler de içinde. Hissenin yeterince uzun süredir işlem görmesi, fiyatının belli bir seviyenin üstünde olması ve günlük ortalama işlem hacminin belli bir tabanı aşması gerekiyor. Her emir de o günün hacminin sabit bir oranıyla sınırlı. Bu dört eşik Yayımlanmıyor: bu değer bizim kalibrasyonumuz. Mekanizma yazıda eksiksiz anlatılıyor, sayfadaki bütün sonuçlar da gerçek değerle hesaplandı..
- Zirveye yakınlık filtresi uygulanıyor. Bir hissenin aday olabilmesi için kapanışının, son Yayımlanmıyor: bu değer bizim kalibrasyonumuz. Mekanizma yazıda eksiksiz anlatılıyor, sayfadaki bütün sonuçlar da gerçek değerle hesaplandı. içindeki en yüksek kapanışa en fazla Yayımlanmıyor: bu değer bizim kalibrasyonumuz. Mekanizma yazıda eksiksiz anlatılıyor, sayfadaki bütün sonuçlar da gerçek değerle hesaplandı. uzaklıkta olması gerekiyor. Tasarımda gelenekten değil araştırmadan çıkan tek parça bu filtre ve işin büyük kısmını da o yapıyor. Neden önemli olduğunu bir sonraki bölümde anlatıyorum, o açıklama sayılara bağlı değil.
- Kalan hisseler geçmiş getiriye göre sıralanıyor. Sıralama en yüksekten başlıyor ve yalnızca getirisi pozitif olanlar giriyor. Geriye bakış süresi Yayımlanmıyor: bu değer bizim kalibrasyonumuz. Mekanizma yazıda eksiksiz anlatılıyor, sayfadaki bütün sonuçlar da gerçek değerle hesaplandı.. Atlama dönemi yok.
- En üstteki hisseler eşit ağırlıkla alınıyor. Kaç hisse tutulduğu Yayımlanmıyor: bu değer bizim kalibrasyonumuz. Mekanizma yazıda eksiksiz anlatılıyor, sayfadaki bütün sonuçlar da gerçek değerle hesaplandı..
- Satışta histerezis var. Bir hisse alım listesinden düştüğü anda satılmıyor, ancak daha geniş bir bandın dışına çıkınca satılıyor. Bandın genişliği Yayımlanmıyor: bu değer bizim kalibrasyonumuz. Mekanizma yazıda eksiksiz anlatılıyor, sayfadaki bütün sonuçlar da gerçek değerle hesaplandı.. Pozisyonların dengeleme aralığı kadar değil de aylarca elde tutulmasının sebebi bu tampon.
- Düşüş trendinde yeni alım yapılmıyor. Eşit ağırlıklı piyasa endeksi kendi uzun vadeli hareketli ortalamasının altındayken yeni pozisyon açılmıyor, ama eldeki pozisyonlar da satılmıyor. Ortalamanın uzunluğu Yayımlanmıyor: bu değer bizim kalibrasyonumuz. Mekanizma yazıda eksiksiz anlatılıyor, sayfadaki bütün sonuçlar da gerçek değerle hesaplandı..
Borsaya özgü bir kontrol daha var: Mart 2020'den beri %10 olan günlük fiyat limitini aşan hareketler eleniyor. Veride bundan büyük bir hareket görülüyorsa o bir fiyat değil, fiyata düzeltmesi yansıtılmamış bir sermaye artırımı ya da benzeri bir şirket işlemi. Elenmezse bu kayıtlar devasa kazançlar gibi görünüyor.
İşlem maliyeti, gerçekleşen her emir için %0.5.
Zirveye yakınlık filtresi neden işin kilit noktası
Geçmiş getiriye göre sıralamak yeterli gibi görünse de yetmiyor. Sebebi, getiri sıralamasında öne çıkan hisselerin nasıl hisseler olduğu.
%80 düşüp dipten %150 toparlanan bir hissenin geçmiş getirisi çok yüksek görünür ama hisse zirvesinin yakınından bile geçmez. Burada gördüğünüz bir tepki yükselişi ve bu tür yükselişler genelde devam etmiyor. Geçmiş getirisi aynı olup kendi yakın zirvesinin hemen altında işlem gören bir hisse ise oturmuş bir yükseliş trendinde.
Filtre bu iki grubu sıralamadan önce birbirinden ayırıyor. Önce sıralama yaparsanız portföy dipten dönen hisselerle dolar, çünkü düşük bir seviyeden gelen sert toparlanma piyasadaki en yüksek geçmiş getiri rakamlarını üretir.
Yine de bu bulguya ne kadar güvendiğimi abartmak istemiyorum. Etkinin yönü sağlam ama eşiğin kendisi sağlam değil: zirveye yakınlık oranını biraz oynattığımda yıllık getiri onlarca puan değişiyor. Bu kadar hassas bir ayarın herhangi bir değerini keşfedilmiş bir sabit gibi görmek mümkün değil. Kalıcı olan kural şu: sıralamadan önce zirveye yakınlığa göre filtrelemek. Kalıcı olmayan ise benim seçtiğim eşik. O sayıyı yayımlamamanın okuyucuya maliyeti de bu yüzden göründüğünden az. Başka piyasaya aktarılabilecek olan fikir, ayar ise bu piyasaya ve bu döneme uydurulmuş.
Sonuçlar
- CAGR
- 115.4%
- Maks. düşüş
- -42.1%
- Sharpe
- 2.55
- MAR
- 2.74
| Eğitim | Test | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| CAGR | Maks. düşüş | Sharpe | Sortino | Oynaklık | MAR | CAGR | Maks. düşüş | Sharpe | Sortino | Oynaklık | MAR | |
| BookMomentum Leaders | 115.4% | -42.1% | 2.55 | 3.49 | 31.6% | 2.74 | 48.8% | -36.1% | 1.59 | 1.90 | 27.6% | 1.35 |
Soldaki blok strateji, sağdaki döneme ait bir BIST 100 sepeti. Sharpe oranının 2.55 çıkması şüphe uyandıracak kadar yüksek, buna yazının sonundaki bilmediklerim bölümünde dönüyorum.
Kıyas ölçütü
Borsa İstanbul endeks üyelerini üç ayda bir, endeks dönemlerinde açıklıyor. Kıyas çizgisi her dönemde BIST 100'de yer alan hisselerin tam olarak kendisinden oluşuyor: eşit ağırlıklı, yalnızca endeks dönemlerinde yeniden dengelenen ve stratejiyle aynı %0.5 işlem maliyetini ödeyen bir sepet. Hiçbir hisse, endekse alındığı dönemden önce sepete girmiyor.
| CAGR | Maks. düşüş | Sharpe | MAR | |
|---|---|---|---|---|
| BIST 100 sepeti, eşit ağırlıklı | 48.8% | -36.1% | 1.59 | 1.35 |
| BIST 100 sepeti, işlem hacmi ağırlıklı | 47.1% | -38.3% | 1.46 | 1.23 |
| BIST 30 sepeti, eşit ağırlıklı | 48.2% | -35.3% | 1.49 | 1.37 |
| BIST 30 sepeti, işlem hacmi ağırlıklı | 48.4% | -38.2% | 1.45 | 1.26 |
| Tüm hisse evreni, eşit ağırlıklı | 73.3% | -40.2% | 2.27 | 1.82 |
Ağırlıklandırma yöntemi sonucu pek değiştirmiyor ve bu işime geliyor, çünkü yayımlanan endeksler halka açık piyasa değerine göre ağırlıklandırılıyor ve bu ağırlıklar elimdeki veride yok. Eşit ağırlıkla işlem hacmi ağırlığı her satırda birbirinden en fazla iki puan kadar ayrışıyor, yani kıyas benim hangi yaklaşımı seçtiğime bağlı değil.
Asıl dikkat edilmesi gereken satır sonuncusu. 678 hissenin hepsinden kurulan eşit ağırlıklı bir sepet yılda %73.3 getirdi ve iki endeksi de rahatça geride bıraktı, çünkü bu dönemde küçük hisseler büyükleri açık ara geçti. Strateji bu evrenin tamamını sıraladığı için, denk gelip balığın bol olduğu gölde avlandı. Endeks satırları sıradan bir endeks fonunun ne kazandıracağını gösteriyor, son satır ise her şeyi alıp hiç işlem yapmadan beklemenin ne kazandıracağını.
Yıllık getiriler
| Yıl | O | Ş | M | N | M | H | T | A | E | E | K | A | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2020 | -15 | -17 | 16 | 4 | 12 | 13 | 4 | 2 | -11 | 6 | 14 | 35% | |
| 2021 | 24 | 13 | 10 | -5 | -9 | -10 | -0 | 2 | -9 | 15 | 51 | -20 | 50% |
| 2022 | 17 | -10 | 21 | 8 | 10 | 4 | 27 | 21 | -10 | 28 | 21 | -5 | 214% |
| 2023 | -17 | -4 | -3 | 3 | 14 | 32 | 17 | 4 | 13 | 6 | -4 | -8 | 55% |
| 2024 | 41 | 14 | -3 | 6 | -10 | 1 | 5 | 3 | -13 | -8 | 0 | 3 | 30% |
| 2025 | 4 | 11 | 23 | 56 | -8 | 19 | 21 | 24 | 4 | 31 | 2 | -5 | 370% |
| 2026 | 7 | 6 | 25 | 26 | 5 | 23 | 17 | 2 | -7 | 154% |
Aylık getiriler, yüzde olarak. Renk %40'ta doygunluğa ulaşır.
En çok öne çıkan yıl 2025: strateji %370.48 getirirken endeks %13.43 getirdi. Bileşik getiride bu tek yılın payı çok büyük ve sicili tek bir olağanüstü yıla dayanan bir stratejinin gerçek örneklemi göründüğünden kısadır.
2022 ise tam tersi. Strateji %214.17, endeks %221.47 getirdi. Yani mutlak rakamla muhteşem görünen bir yılda getirinin büyük kısmı piyasanın kendisinden geldi. Bu ölçüye göre en zayıf yıl 2024: strateji %29.6, endeks %17. Fark gerçek ama zirveden %42.1 kaybedebilen bir strateji için ince kalıyor.
Kazanç nereden geliyor
Kapanan pozisyon başına gerçekleşen getiri, yüzdelik dilimlere göre
Kapanan pozisyonların maliyetler düşüldükten sonraki getirileri, yüzdelik dilimlere göre.
Toplam 493 kapanan pozisyon var. İsabet oranı %42.6, medyan pozisyonun getirisi %-4.4. Dağılım kırılım stratejisindekiyle aynı kalın kuyruklu yapıda ama kuyruk daha uzun: ortalama kazanç %88.58, ortalama kayıp %18.22, yani beşe bir oran. Kâr faktörü 4.03.
Pozisyonların %8.9 kadarı en az ikiye katladı. En iyi pozisyon %2491.7 kazandırdı. Kapanan en iyi on pozisyon, brüt kazancın %65.9 kadarını tek başına getirdi.
Kuyruğu yaratan mekanizma histerezis. Hisse alım listesinden düştüğü anda değil, geniş bandın dışına çıktığında satıldığı için güçlü kalan bir pozisyona uzun süre dokunulmuyor. Medyan elde tutma süresi 56 gün ve dengeleme aralığından çok daha uzun. Tampon olmasaydı ortaya devir hızı yüksek, kazananlarını sıradan dalgalanmalarda satan bir strateji çıkardı.
Portföyün doluluğu
Strateji neredeyse hiç nakitte beklemiyor. Ama kırılım stratejisinden farklı olarak ömrünün epey bir kısmını izin verilenden az hisseyle geçiriyor, çünkü hem havuz filtreleri hem de pozitif getiri şartı yeterli aday çıkarmayabiliyor.
Rejim filtresi, piyasa uzun vadeli ortalamasının altındayken yeni alımı engelliyor ama eldeki pozisyonları sattırmıyor. Düşüş trendinde portföy tek bir sinyalle nakde geçmiyor, pozisyonlar kapandıkça ve yerlerine yenisi alınmadıkça yavaş yavaş boşalıyor. Göründüğünden daha zayıf bir araç ve neden risk kontrolü sanılmaması gerektiğini aşağıda anlatıyorum.
TL ve dolar bazında getiri
Yukarıdaki bütün rakamlar TL bazında. Bu dönemde dolar/TL yaklaşık 5.95'ten 48.49'a çıktı, yani TL değerinin %87.7'sini kaybetti. Kur artışı getiriyi şişiriyor ama düşüşü küçültmüyor.
Aynı işlemler her gün o günkü kurla dolara çevrildiğinde:
| CAGR | Maks. düşüş | Sharpe | MAR | |
|---|---|---|---|---|
| TL bazında | 115.4% | -42.1% | 2.55 | 2.74 |
| Dolar bazında | 57.4% | -54.5% | 1.42 | 1.05 |
Yıllık getirinin kabaca yarısı kurdan geliyor. Düşüşte ise durum tersine dönüyor: maksimum düşüş TL bazında %42.1, dolar bazında %54.5, çünkü en sert devalüasyonlar portföy zaten eksideyken geldi. İki ölçü en kötü anın ne zaman yaşandığında bile ayrışıyor: TL bazında Mart 2020, dolar bazında Aralık 2021.
Getirinin maksimum düşüşe oranı (MAR) 2.74 seviyesinden 1.05 seviyesine iniyor. Hâlâ iyi bir rakam ama yazının başındaki rakam değil ve kiranızı TL ile ödemiyorsanız sizin için geçerli olan bu.
Bilmediklerim
- Sharpe olduğu gibi kabul edilemeyecek kadar yüksek. Yalnızca alım yönlü bir hisse stratejisinde 2.55 seviyesinde bir Sharpe normal değil. Bir kısmı gerçekten olağanüstü bir piyasa döneminden, bir kısmı da getirinin TL bazında ölçülmesinden geliyor. Bir faiz serisi olmadan bu ikisini temiz biçimde ayıramıyorum.
- Zirveye yakınlık oranını da hareketli ortalama uzunluğunu da tüm döneme bakarak seçtim. İkisi de örneklem içi tercihler. Zirveye yakınlık etkisinin yönü sağlam ama eşiğin kendisi değil. Yazıyı, ölçüldüğü dönemin aynısına göre ayarlanmış bir stratejinin anlatımı olarak okuyun.
- Tek bir yılın ağırlığı çok fazla. 2025 çıkarıldığında ortaya çok daha sönük, bambaşka bir sicil çıkıyor.
- Ayı piyasası yok. Bu örneklemde rejim filtresi hiç uzun süreli bir düşüşle sınanmadı, yani asıl işini yapıp yapamayacağı belli değil.
- Kapasite. Bu kadar düşük bir hacim tabanıyla taranan ve az sayıda hisseye yoğunlaşan bir portföy küçük kalmak zorunda. Stratejinin büyük tutarlarla çalıştığı gösterilmiş değil.
Serinin üçüncü yazısında bu stratejiyi kırılım stratejisiyle yan yana çalıştırıyorum. Asıl ilginç soru da orada: getirileri ve düşüşleri birbirine benzeyen iki strateji, farklı günlerde farklı hisseler tutuyor.